Putovanje malog čoveka velikim nebeskim svodom

Snevani snegovi (Álom hava)

Scenario i režija: Zoltan Bičkei

Čovekova putovanja su tema koja je u svim savremenim i istorijskim umetničkim izrazima bila jednako obrađivana. “Snevanim snegovima” istorija nam daje veliki osvrt na činjenicu da bez osnovih stubova zajedništva nijedna jedinka ne može da ostvari sopstveni smisao.

Srpsko-mađarski film, koji je imao svoju premijeru u aprilu i maju 2017. godine u kulturnim centrima u Novom Bečeju, Kanjiži, Novom Sadu i ostalim gradovima Vojvodine, obeležio je mesec decembar DKSG-a kroz čitav vikend projekcija.

Radnja filma smešteja je pred kraj 17. veka. Tačnije sve se događa 1680. godine pre Karlovačkog mira (između Austrije I Turske), nakon najezde Turaka, u pustoši ispražnjene Bačke kada je gotovo cela Vojvodina bila prazna. Islamske horde koje su išle od juga ka severu i odvele u ropstvo vojnike, žene i decu, oduzeli hranu i zapalili sela. U apokaliptičnom okruženju opustošenog prostranstva tri preživela junaka: Dugajlija, Hromi i Jednooki nakon kraćeg hoda zatiču se među ruševinama monumentalne crkve bez svoda. Kroz duge diskusije i traženje smisla pokušavaju da shvate kako se jedna urušena civilizacija iznova obnavlja. Kroz duge diskusije njih trojica će pokušati da razumeju koji je njihov zadatak, kao preživelih u obnovi nestale civilizacije. U kapeli bez svoda, metaforično shvataju važnost ovog elementa u sjedinjavanju raspadnutog naroda.

Iako se u kapeli pojavljuju baštinik starih znanja, Starina i njegova kćerka koji deobom semenki za setvu pokušavaju da spasu zajednicu. Bez duhovnog vođe, ujedninjenje je nemoguće.

Trenutak kada čitav film iz prilično statične radnje dobija dinamičniji pristup je fokus na jednog od trojice glavnih aktera dotadašnje radnje.Vođen pohlepom u napadu bezumnog gneva, odlučuje se na impulsivna dela koja kao da “cepaju” film na drugu podradnju. Naime, ubijajući Starinu u potrazi za preostalim semnkama, silujući njegovu ćerku i ubijajući usnolog Dugaliju, biva osuđen na dalje posledice svojih dela. U završnici filma preostaju dramatični susreti i posebni preobražaji pod vođstvno mladog sina Hromoga.

Nemoguće je ne osvrnuti se na prirodu i okruženje koje su glavne kulise ovog filma. Posmatrajući ravnicu Panonske nizije, kroz posebno kadridanje nizinskim kadrom koji obiluje asimetrijom i aritmetikom, stičete utisak da je ta nepregledna površina ima “svoju dubinu prostora”. Uz pojedine detalje u kadru poput drvenih oblutaka, blatnjave močvare, onižih brda, na kraju krajeva i sam prostor bazilike, imate osećaj da su upravo oni ključni za stvaranje određene dinamike u pomalo uspavanoj radnji “Snevanih snegova”.

Sveopšti utisak nakon filma se ne može momentalno izneti nakon napuštanja projekcijske sale. Štaviše, izuzetno je neophodno da se ovo delo polako slegne u vama kako biste stvorili jasniji utisak. Pitanja koja su mene zateklai i sazrevala su upravo to koji su načini da se jedna civilizacija drži na okupu gledano sa etičke, društvene i duhovne tačke gledišta. Takođe, zašto kao pojedinci ne osvešćujemo svoje mračne strane uma zarad više prirodne prirodne želje za opstankom? Nekoliko ovih pitanja otvorili su akteri ovog ostvarenja.

Zanimljivo je istaći da je film sniman 10,5 godina usled nedostatka finansijskih sredstava i samim tim daje još veću težinu volje da se ovaj film dogodi. Lokacija specijalnog rezervata prirode Slano Hopovo i bazilika manasira Arača predstavljaju idealne lokacije za približavanje tematike tadašnjeg doba.Kroz citate filma: “Gde jednom padne semenka Boga, tamo će crkva uvek stajati”, shvatamo važnost svetog mesta u nepreglegnedoj I acentročnoj lokaciji. Oštra i surova priroda opustelih krajeva Panonske nizije kroz posebno kadriranje i priču smestiće vas u ovaj period i postaviti neka od ključnih pitanja na koje ćete sami morati da nađete odgovore.

Napisao: Stefan Zrnović