Kraljevski top – Istorija srpske krune

       Uoči Dana državnosti Srbije u Domu kulture Studentski grad prikazan je dokumentarni film Velimira Stojanovića Kralјevski top - Istorija srpske krune, koji govori o nastanku i dramatičnoj sudbini poslednje srpske krune i pratećih regalija izlivenih od Karađorđevog topa iz Prvog srpskog ustanka, kao simbola slobode i državnosti srpskog naroda.

Poručena od Petra I Karađorđevića, izlivena je po odobrenom nacrtu Mihaila Valtrovića od gvozdene ručke voždovog topa u čuvenoj radionici braće Faliz u Parizu. Iz Francuske je dopremljena čuvenim Orijent ekspresom uoči 100- godišnjice Prvog srpskog ustanka koja je kao veoma simboličan događaj određena i za sam čin svečanog krunisanja novog vladara obnovljene srpske države. Karađorđev unuk, Petar I bio je prvi novovekovni vladar koji je krunisan i miropomazan za kralja Srbije, po ugledu na srpsku srednjovekovnu tradiciju iz doba Nemanjića. Autor filma, krunu ne posmatra samo kao predmet, kao deo ceremonije. Naprotiv, veoma jasno uočava da je kralj Petar I svojom krunom povezao celokupnu srpsku državnost – od motiva dvoglavog orla (grb srpskih vladara iz dinastije Nemanjića) do gvozdene ručke Karađorđevog topa iz Prvog srpskog ustanka, kojim je pokrenuta borba za obnovu srpske države i slobodu srpskog naroda od vekovne turske vladavine. 

 Kroz obilje arhivskog materijala i originalnu etno melodiju autor pravi osvrt na najburnije godine dvadesetog veka za srpskog kralja i državu. U to doba kada se vodila ljuta borba za opstanak u sukobljenom i ratom razorenom svetu, naš Branislav Nušić, u memoarskom delu Devetsto petnaesta, Tragedija jednog naroda, o poslednjoj srpskoj krunu zabeležio je: "U Prizrenu leži sahranjena jedna srpska carska kruna tamo negde pod razvalinama crkve svetog Arhanđela, neka tu nađe grob i kraljevska srpska kruna."

Kruna kralja Petra I Karađorđevića jedina je sačuvana srpska kruna. Zakopana sa ostalim kraljevskim insignijama (šar, žezlo, krunidbeni plašt i kopča za plašt), u podu ispod katedre u učionici bogoslovske škole Ćirilo i Metodije u Prizrenu, sačekala je pobedu srpskih vojnika u Velikom ratu. Danas se čuva u Istorijskom muzeju Srbije kao blago izuzetne umetničke i istorijske vrednosti. 

Pisala: Željana Puškić