NIOTKUDA (Aus dem Nicht)

režiser: Fatih Akin 
Francuska, Nemačka, 2017, 106'

Iza nas je 46. Međunarodni filmski festival, koji je ove, kao i prethodnih godina, doneo pregršt novih filmskih priča, novih ogleda stvarnosti. U Domu kulture Studentski grad gledali smo različita ostvarenja, kako onih već priznatih evropskih autora, tako i onih manje poznatih, a koji svakako zavređuju pažnju filmskih sladokusaca. Poslednjeg dana festivala u DKSG prikazan je film Niotkuda (org. Aus dem Nicht) Fatiha Akina iz 2017. godine. Akin, nemački reditelj turskog porekla, jedan je od zanimljivijih stvaralaca današnjice. Najnoviji njegov film, koji je u januaru nagrađem Zlatnim globusom za najbolji film na stranom jeziku, bavi se i više nego svaremenom temom: iako je vremenski i prostorno lociran (Hamburg, sadašnjica) film se bavi sve očitijim problemom jačanja nacionalističkih i neonacističkih organizacija širom kontinenta sa porastom mešanja naroda i kultura (pre svega ne-evropskih naroda sa evropskim). Jedna od prisutnijih tema nemačke kinematografije jeste pitanje nasleđa Hitleove ideje i nacionalsocijalističke radničke partije u svaremenom nemačkom društvu. Fatiha Akina zanima ta tematika, ali on uspeva da filmom obuhvati širu sliku i pokaže kompleksnost i internacionalnost ovakvih organizacija (pre svega kroz vezu između nemačkih neonacista i grčke „Zlatne zore“, „demokratskim putem izabrane za članstvo u grčkom parlamentu“, kako naglašava jedan od likova u filmu). Duboko lična priča i umetnički data mogućnost o tome šta posle nasilne smrti voljenih kada institucije zakažu, može postati priča svakog od nas, jer smrt dolazi niotkuda – jedina krivica poginulih muških članova porodice Šekerđi (Sekerci) jeste što su Drugo – potomci turskih imigranata.

 Film se satoji iz tri dela Porodica, Pravda, More. Svaki deo oslikava tri važna momenta u priči o bombaškom napadu i onima koji ostaju iza poginulih. U prvom delu Akin nam slika tople prizore iz života porodice Šekerđi, ali ubrzo i iznenadno stradanje oca i sina, kao i borbu junakinje sa bolom i osudama što od uže porodice tako i od strane javnosti. Drugi deo filma oslikava institucionalnu borbu za pravdu, koja kao u kafkijanskom romanu oslikava bezličnost i surovost onih koji je sprovode. Naravno, presuda nije u korist oštećene strane što nas uvodi u treći deo filma gde Katja odbacuje pasivnu ulogu koju je do tada imala. Čitav film slika se Katjina odlučnost i stamenost, a koja posebno dolazi do izražaja u poslednjem delu filma: u poslednjem delu ona sprovodi svoju misao o osveti u delo.

Međutim, nijedan segmet priče nije dat pravolinijski: likovi se slikaju sa istančanom pažnjom, a priča se postepeno razvija. Katjina misao o osveti prelazi put od ideje ka akciji, odnosno od sumnje i neodlučnosti da li da osvetu izvrši ili ne, do nepokolebljivog odlaska u smrt zajedno sa onima koji su joj oduzeli porodicu. Film odlikuje izuzetna narativnost: svaki detalj priče pažljivo je motivisan (npr. nedovršeni tatuu samuraja, koji svoju pravu funkciju dobija na sredini filma, po okončanju sudskog procesa i oslobađajućom presudom za zločince, jer taj fizički bol dovršavanja tatua služi kao olakšanje junakinjinog duševnog bola).

Film Niotkuda nikoga neće ostaviti ravnodušnim, kao što to nije učinio brojnoj publici u Maloj sali DKSG-a. Nepredvidiv i psihološki napet, bez patetike i suvišne sentimentalnosti (a što je glavna zamka za filmove koji se bave sličnom tematikom), film odlično oslikava ono sa čime se pojedinci širom nemačkog društva sučavaju poslednjih decenija, a zajedno sa njima i ostatak Evrope i sveta.

autor teksta: Marija Božić